Tâm lý của trẻ sau khi cha mẹ ly hôn

Khi trẻ chứng kiến cha mẹ cãi nhau mỗi lúc một nhiều và lặp đi lặp lại từ tuần này sang tuần khác, nó dễ dàng đặt câu hỏi: “Bố mẹ sắp ly hôn nhau đấy à?”. Nhưng trong một số trường hợp, tin cha mẹ ly hôn đến với nó mà không có tín hiệu báo trước như một đảo lộn lớn làm nó sững sờ vì chúng tuyệt nhiên không được chuẩn bị gì để đón chờ tình huống này xảy ra.

Tâm lý của trẻ sau khi cha mẹ ly hôn

Ngay cả khi đứa trẻ linh cảm thấy hoặc về mặt trí tuệ nó đã thấy có khả năng xảy ra nhưng về mặt tình cảm nó vẫn hy vọng chuyện bố mẹ ly hôn không xảy ra. Chỉ khi nào có xung đột kịch liệt, mâu thuẫn căng thẳng trong gia đình kéo dài đã lâu thì tin cha mẹ ly hôn được đứa trẻ nhìn nhận như một sự an bài.

Do vậy, cách thức báo cho con biết cha mẹ sắp ly hôn cũng rất quan trọng.

Không có quy tắc chung cho việc này nhưng sự thận trọng là cần thiết. Cả hai người, cha và mẹ cần có mặt, mỗi bên sẽ nói rõ lý do của mình theo cách thích hợp với trình độ tiếp thu của con. Thông điệp đưa ra với trẻ là mối quan hệ giữa cha và mẹ đã tan vỡ nhưng cha vẫn là cha của con, mẹ vẫn là mẹ của con, mối quan hệ cha – con, mẹ – con không mất đi, nó vẫn được duy trì. Đứa trẻ sẽ đặt ngay câu hỏi cuộc sống hàng ngày sẽ thay đổi ra sao, nó sẽ sống với ai, ở đâu. Nhiều khi đứa trẻ nó không đặt câu hỏi nhưng nó vẫn mong muốn có câu trả lời để biết được cái thực tế đang thay đổi.

Khi cha mẹ bỏ nhau, trẻ cảm thấy mất mát rất nhiều, trước hết là về mặt tình cảm, vì cha mẹ không còn thương yêu nhau nữa thì tình yêu thương của trẻ với từng người cũng sứt mẻ. Nó không biết tại sao nó rất yêu mẹ, mến cha mà lại không thể sống cùng với hai người. Trẻ mất luôn những ký ức đẹp về căn nhà chúng ở từ xưa đến nay, về khu phố hoặc xóm làng nơi chúng đang sống. Trẻ cũng nhận ra tài sản gia đình cũng phải chia đôi, thu nhập của bố mẹ sẽ phải phân phối lại, đời sống vật chất của nó sẽ giảm sút trông thấy.

Tình cảnh bố mẹ chia ly, đem lại cho con cái tâm trạng đau buồn gần giống như có tang với những biểu hiện nối tiếp nhau mà nó phải chấp nhận trong quá trình trưởng thành về tâm lý. Nỗi đau nguôi dần, vết thương tình cảm dần dần lên sẹo qua nhiều giai đoạn chuyển tiếp. “Trong cơn choáng váng, đứa trẻ ban đầu đi từ không tin việc xảy ra là có thật, tự an ủi rồi bố hay mẹ sẽ trở về, rồi đi đến tức giận (‘tại sao bố mẹ lại làm con đau khổ thế này’), sau đó là nỗi buồn, tiếp sau là nỗi u sầu phiền muội và cuối cùng là sự bất lực”.

Trẻ của các gia đình bố mẹ ly hôn, dễ bị tổn thương và mất niềm tin vào bản thân. Tuy bố mẹ không sống chung với nhau nhưng đều có chung một ý muốn dành cho trẻ một vị trí trung tâm trong cuộc sống riêng của mỗi người, nhờ đó, trẻ có thể lấy lại lòng tin vào tình thương yêu của bố mẹ dành cho nó và có thể lại phóng chiếu vào tương lai. Nhưng nếu giữa bố và mẹ vẫn tồn tại mối xung đột dai dẳng hay có một người nào mới đến hoàn toàn có chỗ đứng riêng của mỗi bên (cha và mẹ tái hôn) thì đứa trẻ không biết mình bấu víu vào đâu được nữa, nó cũng mất luôn niềm tin vào bản thân. Thấy bố mẹ không còn quan tâm đến mình, đứa trẻ có thể bộc lộ tâm trạng tuyệt vọng qua thái độ dửng dưng ngoài mặt để che giấu nỗi đau thực sự bên trong.

Trẻ của gia đinh ly hôn khi lớn lên không sẵn sàng nói chuyện về hoàn cảnh gia đình và việc bố mẹ chia tay nhau. Việc không muốn gợi lại chuyện cũ, có nghĩa là trẻ chưa muốn nói đến, bởi mỗi lần nói đến chuyện cũ trẻ lại phải đối mặt lại với những cảm xúc đau buồn mà mình đã phải trải qua. Những cảm xúc đó đã được trẻ dồn nén xuống trong sâu thẳm đáy lòng.

Nỗi đau của trẻ khi cha mẹ chia tay có được xoa dịu hay không phụ thuộc nhiều vào sự nâng đỡ chăm sóc của bố mẹ và những người thân trong gia đình. Đó là sự bù đắp đối với trẻ, để trẻ có niềm tin vào cuộc sống và tin vào chính bản thân mình, vượt qua những mặc cảm về gia đình và bản thân.

• Nguyễn Trình Bân

Ý kiến của bạn